สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
Royal Thai Police

การจัดส่วนราชการของกรมตำรวจ
     พระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการกรมตำรวจ กระทรวงมหาดไทย พ.ศ. 2539 มาตรา 5 ให้แบ่งส่วนราชการกรมตำรวจ กระทรวงมหาดไทย ออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ราชการบริหารส่วนกลางและราชการบริหารส่วนภูมิภาค โดยราชการบริหารส่วนกลาง ประกอบด้วย 28 หน่วยงาน และหน่วยงานส่วนภูมิภาค คือตำรวจภูธรจังหวัด ตำรวจภูธรอำเภอ ตำรวจภูธรกิ่งอำเภอ และตำรวจภูธรตำบล ดังต่อไปนี้
     การบริหารส่วนกลาง ได้แก่
          สำนักงานเลขานุการกรม
          สำนักงานจเรตำรวจ
          กองการเงิน
          สำนักงานกำลังพล
          กองการต่างประเทศ
          กองคดี
          กองวิชาการ
          กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน
          กองบัญชาการตำรวจนครบาล
          กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด
          กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง
          กองบัญชาการศึกษา
          ตำรวจภูธรภาค 1-9
          โรงเรียนนายร้อยตำรวจ
          สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง
          สำนักงานตำรวจสันติบาล
          สำนักงานแผนงานและงบประมาณ
          สำนักงานแพทย์ใหญ่
          สำนักงานวิทยาการตำรวจ
          สำนักงานส่งกำลังบำรุง
     การบริหารส่วนภูมิภาค ได้แก่
          1) ตำรวจภูธรจังหวัด
          2) ตำรวจภูธรอำเภอ
          3) ตำรวจภูธรกิ่งอำเภอ
          4) ตำรวจภูธรตำบล
      ส่วนราชการดังกล่าวสามารถแบ่งกลุ่มตามหลักฝ่ายอำนวยการออกฝ่ายต่าง ๆ ได้ 4 ฝ่าย
คือ ฝ่ายอำนวยการ ฝ่ายปฏิบัติการ ฝ่ายสนับสนุน และฝ่ายการศึกษา
1) ฝ่ายอำนวยการ
     ประกอบด้วยหน่วยงานที่ทำหน้าที่ฝ่ายอำนวยการในด้านต่าง ๆ ของกรมตำรวจ เป็นหน่วยงานในระดับเทียบเท่ากองบัญชาการ 4 หน่วยงาน คือ สำนักงานกำลังพล สำนักงานส่งกำลังบำรุง สำนักงานแผนและงบประมาณ สำนักงานจเรตำรวจ นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นฝ่ายอำนวยการ ซึ่งมีระดับเป็นกองบังคับการอีก 6 กองบังคับการ คือ สำนักงานเลขานุการกรม กองวิชาการ กองคดี กองการต่างประเทศ กองการเงิน และงานตรวจสอบภายใน
2) ฝ่ายปฏิบัติการ กรมตำรวจ
      ได้จัดแบ่งหน่วยงานที่เป็นกำลังปฏิบัติการออกเป็น 3 กลุ่มด้วยกัน คือ หน่วยงานในระดับเทียบเท่ากองบัญชาการ 4 หน่วยงาน คือ สำนักงานกำลังพล สำนักงานส่งกำลังบำรุง สำนักงานแผนและงบประมาณ สำนักงานจเรตำรวจ นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นฝ่ายอำนวยการ ซึ่งมีระดับเป็นกองบังคับการอีก 6 กองบังคับการ คือ สำนักงานเลขานุการกรม กองวิชาการ กองคดีกองการต่างประเทศ กองการเงิน และงานตรวจสอบภายใน
           2.1 หน่วยงานปฏิบัติด้านการรักษาความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน ซึ่งงานส่วนใหญ่จะเป็นงานด้านการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรม งานด้านรักษากฎหมายและอำนวยความยุติธรรม จัดหน่วยปฏิบัติการโดยหลักการแบ่งพื้นที่เป็น 10 หน่วยงาน คือ ตำรวจภาค1-9 และกองบัญชาการตำรวจนครบาล นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานที่เสริมการปฏิบัติทั้งประเทศอีก 1 กองบัญชาการ คือกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง
          2.2 หน่วยปฏิบัติด้านการรักษาความมั่นคง ซึ่งงานส่วนใหญ่จะเป็นด้านการป้องกันและปราบปรามการก่อการร้าย การก่อความไม่สงบหรือการก่อความกระทบกระเทือนความมั่นคง และการสกัดกั้นการรุกรานจากกำลังภายนอกประเทศ ซึ่งหน่วยงานสำคัญของกรมตำรวจที่รับผิดชอบ คือ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน และสำนักงานตำรวจสันติบาล
           2.3 หน่วยงานที่ปฏิบัติงานด้านกิจการพิเศษ ซึ่งเป็นงานเฉพาะด้านนอกเหนือจากงานด้านการรักษาความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน และงานด้านการรักษาความมั่นคง โดยประกอบด้วยหน่วยงานระดับกองบัญชาการ 3 หน่วยงาน คือ สำนักงานนายตำรวจประจำราชสำนัก กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด และสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง
3) ฝ่ายสนับสนุน
      คือ หน่วยงานที่ทำหน้าที่สนับสนุนการปฏิบัติให้แก่หน่วยงานต่าง ๆ ในกรมตำรวจ ประกอบด้วย
          หน่วยงานระดับกองบัญชาการ 4 หน่วย คือ สำนักงานแพทย์ใหญ่ สำนักงานวิทยการตำรวจ กองบัญชาการศึกษาและ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ การศึกษา คือ หน่วยงานที่มีความรับผิดชอบเกี่ยวกับงานด้านการศึกษาอบรมพัฒนาข้าราชการตำรวจ
การบริหารงานของกรมตำรวจ
     การบริหารงานของกรมตำรวจได้ยึดถือกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ เกี่ยวกับการปฏิบัติราชการเป็นหลัก รวมทั้งใช้แผนเป็นเครื่องมือสำคัญในการบริหาร โดยกำหนดลักษณะงานออกเป็น 8 ฝ่าย ตามคำสั่งกรมตำรวจที่ 1111/2540 ลงวันที่ 1 ตุลาคม 2540 เรื่อง กำหนดลักษณะงานและการมอบหน้าที่ความรับผิดชอบให้รองอธิบดีและผู้ช่วยอธิบดีเพื่อให้การบริหารงาน และการปฏิบัติราชการของกรมตำรวจเป็นไปด้วยความเรียบร้อย รวดเร็ว มีประสิทธิภาพ เหมาะสม สอดคล้องกับสภาวะการณ์ คือ

1. การบริหารงานตามลักษณะงาน กรมตำรวจได้กำหนดลักษณะงานออกเป็น 8 ฝ่าย ดังนี้
     1.1 ฝ่ายบริหาร
          1)รับผิดชอบในงานที่เกี่ยวกับงานกำลังพล งานวินัย งานส่งกำลังบำรุง งานปรับปรุงโครงสร้างและงานพัฒนาการบริหาร รวมทั้งงานที่มีลักษณะเกี่ยวข้องหรือเป็นส่วนประกอบของภารกิจฝ่ายนี้
     1.2 ฝ่ายบริหาร 2
           1)รับผิดชอบในงานเกี่ยวกับงบประมาณและการเงิน งานการศึกษาและฝึกอบรมงานสวัสดิการ
และการแพทย์ รวมทั้งงานที่มีลักษณะเกี่ยวข้องหรือเป็นส่วนประกอบของภารกิจฝ่ายนี้
     1.3 ฝ่ายป้องกันและปราบปรามอาชญากรรม รับผิดชอบในงานที่เกี่ยวกับการรักษาความสงบเรียบร้อยด้านป้องกันปราบปรามอาชญากรรมและการสืบสวนสอบสวนคดีอาญา (เว้นแต่ที่ได้ระบุไว้เป็นหน้าที่ของฝ่ายอื่นหรือเป็นกรณีที่มีกฎหมายกำหนดไว้โดยเฉพาะให้เป็นอำนาจหน้าที่ของเจ้าพนักงานอื่น)
     1.4 ฝ่ายป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมพิเศษ รับผิดชอบในงานที่เกี่ยวกับการป้องกันปราบปรามและการสืบสวนสอบสวนการกระทำผิดเกี่ยวกับยาเสพติดให้โทษ และอาชญากรรมพิเศษที่ได้รับมอบหมาย รวมทั้งงานที่มีลักษณะเกี่ยวข้องหรือเป็นส่วนประกอบของภารกิจฝ่ายนี้
     1.5 ฝ่ายสอบสวน รับผิดชอบในงานที่เกี่ยวกับการสอบสวนคดีอาญา และ การสั่งคดีอาญา งานวิทยาการตำรวจ งานนิติวิทยาศาสตร์ งานคดีเเพ่ง และ งานคดีล้มละลาย รวมทั้งงานที่มีลักษณะเกี่ยวข้องหรือเป็นส่วนประกอบของภารกิจฝ่ายนี้
     1.6 ฝ่ายกฎหมาย รับผิดชอบในงานเกี่ยวกับกฎหมายและงานพัฒนาการสอบสวน รวมทั้งงานที่มีลักษณะเกี่ยวข้องหรือเป็นส่วนประกอบของภารกิจฝ่ายนี้
     1.7 ฝ่ายกิจการพิเศษ รับผิดชอบในงานที่เกี่ยวกับการอารักขา การรักษาความสงบเรียบร้อยด้านความมั่นคงแห่งชาติ การข่าว และการรักษาความปลอดภัยรวมทั้งภารกิจอื่น ๆ ที่สนับสนุนและเสริมสร้างให้เกิดความสมบูรณ์ในการปฏิบัติภารกิจของกรมตำรวจ
     1.8 ฝ่ายจราจร รับผิดชอบในงานที่เกี่ยวกับการจราจรตามโครงการในพระราชดำริ การอำนวยการวางแผน ควบคุม กำกับดูแลและสั่งการเรื่องที่เกี่ยวกับการจราจรทั่วประเทศ รวมทั้งงานที่มีลักษณะเกี่ยวข้องหรือเป็นส่วนประกอบของภารกิจฝ่ายนี้

2 การบริหารงานตามแผน
      การบริการงานของกรมตำรวจ นอกจากจะยึดถือกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ เกี่ยวกับการปฏิบัติราชการ และการบริหารงานตามลักษณะงานดังกล่าวแล้ว กรมตำรวจยังใช้แผนเป็น
เครื่องมือในการบริหาร กล่าวคือ ในระดับชาติใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติเป็นแม่บทปัจจุบันอยู่ในช่วงของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 (พ.ศ.2540 - 2544) อันเป็นแม่บทในการพัฒนาประเทศทั้งทางด้านเศรษฐกิจและสังคม ส่วนในระดับกระทรวงนั้น กระทรวงมหาดไทยมีแผนกระทรวงมหาดไทย ฉบับที่ 6 (พ.ศ.2540 - 2544) เป็นแผนชี้นำให้ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจในสังกัดใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติราชการครอบคลุมทั้งทางด้านเศรษฐกิจและสังคม ในส่วนกรมตำรวจมีแผนกรมตำรวจแม่บทเป็นแผนระยะ 5 ปี
สำหรับเป็นกรอบและ แนวทางในการปฏิบัติงานของหน่วยงานต่าง ๆ ในสังกัด ปัจจุบันอยู่ในช่วงแผนกรมตำรวจแม่บทฉบับที่ 3 (พ.ศ.2540 - 2544) โดยจำแนกแผนออกตามภารกิจ ดังนี้
1) แผนด้านความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน เป็นแผนด้านที่มีความสำคัญที่สุดของ
กรมตำรวจ ประกอบด้วยแผนงานต่าง ๆ รวม 5 แผนงาน คือ
     ก. แผนงานป้องกันอาชญากรรม
     ข. แผนงานปราบปรามอาชญากรรม
     ค. แผนงานปราบปรามอาชญากรรมเศรษฐกิจ
     ง. แผนงานรักษาความปลอดภัยนักท่องเที่ยว
      จ. แผนงานอำนวยการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรม
2) แผนด้านอำนวยความยุติธรรม เป็นงานที่เกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ของตำรวจที่มีผลต่อ
ประชาชนโดยตรง ประกอบด้วย 2 แผนงาน คือ
     ก. แผนงานการสืบสวนสอบสวน
      ข. แผนงานสนับสนุนและเสริมงานการสืบสวนสอบสวน
3) แผนด้านการรักษาความมั่นคง เป็นงานที่มีความสำคัญ ได้แก่ การถวายความปลอดภัย
องค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและพระบรมวงศานุวงศ์ งานป้องกันและรักษาสถานการณ์ชาย
แดน ประกอบด้วย 3 แผนงาน คือ
     ก. แผนงานความมั่นคงทางการเมืองและการบริหาร
      ข. แผนงานความมั่นคงทางเศรษฐกิจ
      ค. แผนงานความมั่นคงทางสังคม
4) แผนด้านการบริการสังคม เป็นงานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานที่ถูกกำหนดและมอบภารกิจ
หน้าที่ไว้ในกรมตำรวจ ประกอบด้วย 3 แผนงาน คือ
      ก. แผนงานสาธารณสุข
      ข. แผนงานสาธารณภัย
      ค. แผนงานการทะเบียน
5) แผนด้านประชาสัมพันธ์ ชุมชนและมวลชนสัมพันธ์ เป็นแผนเสริมเพื่อแสวงหาความร่วมมือจากประชากรในการสนับสนุนการปฏิบัติงานของกรมตำรวจในแผนสาขาต่าง ๆ ให้บรรลุเป้า
หมายตามที่กำหนดไว้ และประชาสัมพันธ์ของกรมตำรวจให้Wประชาชนทราบ ประกอบด้วย 3 แผนงาน คือ
      ก. แผนงานประชาสัมพันธ์
      ข. แผนงานชุมชน
      ค. แผนงานมวลชนสัมพันธ์
6) แผนด้านการบริหาร เป็นแผนที่มีความมุ่งหมายเพื่อแก้ไขปัญหาและพัฒนางานของกรม
ตำรวจให้สอดคล้องกับสภาวะการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป ประกอบด้วย 4 แผนงาน คือ
      ก. แผนงานบริหารและพัฒนากำลังพล
      ข. แผนงานพัฒนาระบบงบประมาณและการเงิน
      ค. แผนงานพัฒนาการส่งกำลังบำรุง
      ง. แผนงานพัฒนาองค์กรและระบบวิธีปฏิบัติงาน
7) แผนด้านการจัดการจราจร เป็นงานที่กำหนดขึ้นเพื่อแก้ไขปัญหาการจราจรตามนโยบาย
ของรัฐบาล ประกอบด้วย 3 แผนงาน คือ
      ก. แผนงานบริหารงานจราจร
     ข. แผนงานอำนวยความสะดวกการจราจร
      ค. แผนงานป้องกันแก้ไขอุบัติเหตุจราจร
8) แผนด้านการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด เป็นงานกำหนดขึ้นเป็นการเฉพาะเพื่อแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของยาเสพติดอันเป็นนโยบายเร่งด่วนของรัฐบาล ประกอบด้วย 3 แผนงาน คือ
     ก. แผนงานการป้องกัน
      ข. แผนงานการปราบปราม
      ค. แผนงานการบำบัดรักษา
ภารกิจของกรมตำรวจ
ตามพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราช การ กรมตำรวจกระทรวงมหาดไทย พ.ศ. 2539 มาตรา 4 ให้กรมตำรวจ กระทรวง มหาดไทย มีอำนาจหน้าที่ ดังต่อไปนี้
     1. รักษาความปลอดภัยสำหรับองค์พระมหากษัตริย์ พระราชินี พระรัชทายาท ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ พระ บรมวงศานุวงศ์ ผู้แทนพระองค์ และ พระราชอาคันตุกะ
     2. ปฏิบัติงานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความ อาญา และตาม กฎหมายอื่นอันเกี่ยวกับความผิดทางอาญา
     3. ป้องกันและปราบปรามอาชญากรรม รักษาความ ปลอดภัยในชีวิต และทรัพย์สินของประชาชน และให้บริการแก่สังคม ในอำนาจหน้าที่ของกรมตำรวจ
     4. รักษาความสงบเรียบร้อยและความมั่นคง ภายในราชอาณาจักร
     5. ปฏิบัติการอื่นใดตามที่กฎหมายกำหนด ให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกรมตำรวจ หรือตามที่กระทรวง หรือ คณะรัฐมนตรีมอบหมาย