ประวัติความเป็นมาของอำเภอเสริมงาม

          อำเภอเสริมงาม  เป็นอำเภอซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดลำปาง  เดิมอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอเกาะคา  จากการบอกเล่าของพ่อแก้ว  สัตตรัตนขจร  ซึ่งได้รับการบอกเล่าอีกต่อหนึ่งจากพ่อหลวงใจ  เทพก๋อง  และพ่อขัน  สร้อยข่าย  ราษฎรบ้านดอนแก้ว  (ซึ่งปัจจุบันได้ถึงแก่กรรมแล้ว)  เล่าให้ว่า  เมื่อสมัยโบราณเมืองเสริมแห่งนี้ได้มีชนชาติหนึ่งอาศัยเรียกว่า  “ลั๊วะ”  ได้ตั้งถิ่นฐานอยู่ในเมืองเสริมแห่งนี้มาก่อน  มีจำนวนประชากรไม่มากนัก  แต่บางกระแสก็กล่าวความจริงว่าในเมืองเสริมแห่งนี้ได้มีพวกชาวยองหรือชาวลื้อได้ตั้งถิ่นฐานในดินแดนแห่งนี้มาก่อน  (จึงไม่ทราบแน่ชัดว่าคนทั้งสองกลุ่มนี้ใครอยู่ก่อนกันแน่)                ต่อมาได้มี “คนไต” หรือ “คนไทย”  ได้อพยพมาจากแคว้นหนองแส  ได้แก่  เมืองยู  เมืองยอง  ตอนใต้ของประเทศจีน  ซึ่งถูกพวกจีนรุกราน  ได้อพยพถอยร่นมาตั้งถิ่นฐานอยู่ในเขตเมืองเสริมแห่งนี้เพิ่มมาขึ้น  ตามลำดับ  จนกลืนผู้อาศัยอยู่ก่อน  คือพวกชนชาติ ลั๊วะ  และชาวยองหายสาบสูญไปในที่สุด  เมื่อมีพลเมืองเพิ่มมากขึ้น  จึงได้เกิดมีผู้นำ  เป็นเจ้าพระยาปกครองเมือง  เมื่อมีเจ้าเมืองปกครองแล้วจึงได้ช่วยกันสร้างเมืองเล็กๆ ขึ้นเมืองหนึ่ง  เรียกว่า “เมืองเสริม”  ตามสภาพแวดล้อมของภูมิประเทศที่ตั้งอยู่บนแม่น้ำแม่เสริมนั่นเอง  พระยาเจ้าเมืองท่านแรกชื่อเสียงอย่างไรไม่ปรากฏ  ต่อมาบ้านเมืองได้เกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครองเกิดขึ้นส่วนกลาง  กรุงเทพมหานคร  ได้เปลี่ยนแปลงปรับปรุงการปกครองขึ้นใหม่  ส่วนกลางเป็นกระทรวง  กรม  กอง  ส่วนท้องถิ่นเป็นมณฑล  เป็นเมือง  เป็นอำเภอ  ตำบล  และหมู่บ้าน  ออกเป็นสัดส่วนเหมาะสม  เพื่อสะดวกต่อการปกครองบ้านเมืองยิ่งขึ้น  เมืองเสริมซึ่งเป็นเมืองขนาดเล็ก  ทางราชการเห็นควรที่จะจัดตั้งเป็นตำบลตามพระราชบัญญัติการปกครองใหม่โดยส่งเจ้าหน้าที่ระดับเมืองนครลำปาง  กับเจ้าหน้าที่อำเภอเกาะคาสมัยนั้นออกมาสำรวจแบ่งเขตพื้นที่เมืองเสริมเป็นตำบล  จากการบอกเล่าของนายประวัติ  กาญจนดิษฐ์  ปลัดอำเภอเกาะคา  สมัยนั้นเล่าว่า  คณะเจ้าหน้าที่ระดับจังหวัด  ระดับอำเภอเกาะคา  ได้ออกเดินทางมาพักค้างแรมอยู่ที่วัด  ทุ่งงามหลวง  เพื่อสำรวจอาณาเขตเมืองเสริมและจัดแบ่งตำบล  ณ วัดทุ่งงามหลวง  หลังจากคณะได้ออกสำรวจพื้นที่แล้ว  ได้กลับมาปรึกษากันและได้สรุปว่า  ในเมืองเสริมแห่งนี้มีแม่น้ำสายเล็ก ๆ ๔ สาย  ไหลผ่านพื้นที่  ได้แก่  น้ำแม่เลียง  น้ำแม่เสริม  น้ำแม่ลา  และน้ำแม่ต๋ำ  ไหลมาจบกันที่เขตบ้านทุ่งงามติดกับหมู่บ้านใกล้เคียง  เช่น  น้ำแม่เสริมมาบรรจบกับน้ำแม่ต๋ำ  ตรงเขตบ้านสบเสริมกับบ้านทุ่งงามหลวง  และมาบรรจบน้ำแม่เลียง  ณ เขตบ้านทุ่งงามพัฒนา  กับบ้านนาบอน  เราเรียกตรงนั้นว่าสบเลียง  และไหลไปผ่านบ้านแม่ต๋ำใต้ไหลไปบรรจบกับน้ำแม่วังที่บ้านสบต๋ำ  ตำบลนาแส่ง  อำเภอเกาะคา  ในช่วงนี้เราเรียกน้ำแม่ต๋ำตลอดสาย  แม่น้ำ  ๔ สาย  ในเขตเมืองเสริมจะมีน้ำแม่เสริมอยู่ตรงกลาง  ตามปกติในการแบ่งเขตการปกครองท้องที่จึงได้อาศัยน้ำแม่เสริมเป็นหลัดในการจัดตั้งแบ่งเขตตำบล  ต่อมาเมื่อปี  พ.ศ.  ๒๕๑๓  ทางการมีความประสงค์ให้อำเภอต่างๆ ที่มีทั้งที่กว้างขวางและมีเขตตำบลอยู่ห่างจากที่ตั้งของอำเภอ  หาทางขยับขยายตั้งเป็นกิ่งอำเภอ  ประกอบกับเมืองเสริมมีอัตราการเพิ่มของประชากรมากขึ้น  รายได้ของประชาชนเพิ่มมากขึ้น  เพื่อความสะดวกในการปกครอง  จึงเห็นสมควรให้จัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอใหม่ได้  ดังนั้นทางคณะข้าราชการอำเภอเกาะคา  โดยมี  นายพงเพชร  จงกล  นายอำเภอเกาะคา  สมัยนั้นได้นำคณะกรรมการอำเภอออกประชุม  กำนัน  ผู้ใหญ่บ้าน  ข้าราชการครูในพื้นที่    ตำบลทุ่งงาม  และได้แจ้งวัตถุประสงค์ในการจัดตั้งกิ่งอำเภอขึ้นที่เมืองเสริมแห่งนี้  สร้างความปิ ติยินดีเป็นอย่างมากให้กับสมาชิกที่เข้าร่วมประชุมในวันนั้นแล้วให้มีการกำหนดชื่อกิ่งอำเภอ  โดยสมาชิกในที่ประชุมได้เสนอชื่อกิ่งอำเภอเพื่อร่วมกัน  พิจารณาคัดเลือกหลายชื่อ  ในที่ประชุมแสดงความคิดเห็นอย่างเป็นอิสระในมี่สุดก็ได้ข้อสรุปว่าให้นำเอาคำว่า  “เสริม”  ซึ่งเป็นคำนำหน้าชื่อตำบลเสริมซ้าย  และ  ตำบลเสริมขวา  มารวมกันกับคำว่า  “งาม”  ที่เป็นคำลงท้ายของตำบลทุ่งงาม  เป็นชื่อ  “กิ่งอำเภอเสริมงาม”  เมื่อได้ชื่อกิ่งอำเภอแล้ว  ก็พิจารณาเลือกสถานที่ตั้งกิ่งอำเภอต่อเนื่องกันในเวลานั้นเลยได้มีผู้เสนอสถานที่จะตั้งกิ่งหลายแห่งด้วยกัน  ในที่สุดมีมติที่ประชุมออกมาให้เลือกเอาสถานที่ที่เป็นศูนย์กลางของพื้นที่สามตำบลเป็นสถานที่ตั้งที่ว่าการอำเภอเสริมงาม  ก็คือที่ตั้งที่ว่าการอำเภอเสริมงามตั้งอยู่ปัจจุบันนั่นเอง

ข้อมูลอำเภอเสริมงาม

          -  สภาพทั่วไป

ตำแหน่งที่ตั้ง

          -   อำเภอเสริมงามเป็นอำเภออยู่ห่างทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดลำปาง  เดิมอยู่ในเขตการปกครองอำเภอเกาะคา  ได้รับยกฐานะเป็นอำเภอเมื่อวันที่  ๒๑  สิงหาคม  ๒๕๑๘

อาณาเขตติดต่อ

          -  ทิศเหนือ  ติดต่อกับอำเภอแม่ทา  จังหวัดลำพูนและอำเภอห้างฉัตร  จังหวัดลำปาง

          -  ทิศใต้  ติดต่อกับอำเภอสบปราบและอำเภอเถิน  จังหวัดลำปาง

          -  ทิศตะวันออก  ติดต่อกับอำเภอเกาะคาและอำเภอสบปราบ  จังหวัดลำปาง

          -  ทิศตะวันตก  ติดต่อกับอำเภอทุ่งหัวช้าง  จังหวัดลำพูน

อำเภอเสริมงาม  มีเนื้อที่ประมาณ  ๖๓๑.๗๒๗  ตารางกิโลเมตรหรือ  ๓๙๔,๘๒๙  ไร่

ลักษณะภูมิประเทศ

          -  สภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาประมาณ  ร้อยละ  ๕๐  พื้นที่ดินดอนประมาณ  ร้อยละ  ๒๐ พื้นที่ภูเขาและที่ดินดังกล่าวส่วนใหญ่ตั้งอยู่บริเวณทางทิศตะวันตกของอำเภอในเขตตำบลเสริมขวา  และบริเวณตอนกลางค่อนไปทางทิศใต้ของอำเภอ  มีกลุ่มดินตื้นประมาณร้อยละ  ๒๓  ในพื้นที่ทางทิศตะวันออกและบริเวณตอนกลางของอำเภอ  มีกลุ่มดินนา  ประมาณร้อยละ    การคมนาคม  อำเภอเสริมงามสามารถติดต่อระหว่างจังหวัด – อำเภอ  โดยอาศัยทางหลวง  หมายเลข  ๑๒๗๔  สายเกาะคา – ลี้

การปกครอง

อำเภอเสริมงามแบ่งเขตการปกครองตาม  พ.ร.บ.  ลักษณะปกครองท้องที่  พ.ศ. ๒๔๕๗  เป็น    ตำบล  ๔๒  หมู่บ้าน  ดังนี้

ตำบลทุ่งงาม  มี  ๑๑  หมู่บ้าน  คือ

หมู่ที่    บ้านแม่กึ๊ด                หมู่ที่    บ้านนาบอน

หมู่ที่    บ้านทุ่งงาม               หมู่ที่    บ้านมั่ว

หมู่ที่    บ้านสาแล                หมู่ที่    บ้านดอนแก้ว

หมู่ที่    บ้านใหม่                  หมู่ที่    บ้านดอนงาม

หมู่ที่    บ้านห้วยส้ม              หมู่ที่  ๑๐  บ้านแม่ต๋ำใต้

หมู่ที่  ๑๑  บ้านทุ่งงามพัฒนา

ตำบลเสริมซ้าย  มี  ๑๐  หมู่บ้าน  คือ

หมู่ที่    บ้านแม่ต๋ำ                หมู่ที่    บ้านสบแม่ทำ

หมู่ที่    บ้านนาจะลา             หมู่ที่    บ้านนาไผ่

หมู่ที่    บ้านท่าโป่ง               หมู่ที่    บ้านนาเดา

หมู่ที่    บ้านน้ำหลง               หมู่ที่    บ้านนาสันติสุข

หมู่ที่    บ้านดงหนองจอก        หมู่ที่  ๑๐  บ้านนางอย

 

 

 

ตำบลเสริมกลาง  มี    หมู่บ้าน  คือ

หมู่ที่    บ้านโป่งน้ำร้อน          หมู่ที่    บ้านกิ่วห้วยเบิก

หมู่ที่    บ้านสันโป่ง               หมู่ที่    บ้านเหล่ายาว

หมู่ที่    บ้านศรีลังกา              หมู่ที่    บ้านฮ่องฮี

หมู่ที่    บ้านนาเอี้ยง              หมู่ที่    บ้านทุ่งต๋ำ

หมู่ที่    บ้านสบเสริม

ตำบลเสริมขวา  มี  ๑๒  หมู่บ้าน  คือ

หมู่ที่    บ้านปงหลวง             หมู่ที่    บ้านปงแพ่ง

หมู่ที่    บ้านปงป่าป๋อ             หมู่ที่    บ้านทุ่งไผ่

หมู่ที่    บ้านแม่ผึ้ง                หมู่ที่    บ้านแม่เลียงพัฒนา

หมู่ที่    บ้านแม่เลียง              หมู่ที่    บ้านปงหัวทุ่ง

หมู่ที่    บ้านปงแล้ง               หมู่ที่  ๑๐  บ้านแม่ฮ้อม

หมู่ที่  ๑๑  บ้านปงประดู่           หมู่ที่  ๑๒  บ้านห้วยหลวง